Şəkərli diabet (diabet mellitus) insulin hormonunun çatışmazlığı və ya effektivliyinin azalması nəticəsində qan şəkərinin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan xroniki endokrin xəstəlikdir. Dünyada 500 milyondan çox insan diabetdən əziyyət çəkir.
Diabetin növləri
Diabet əsasən üç növə bölünür:
1-ci tip diabet
İnsulin istehsalının tamamilə dayanması ilə xarakterizə olunur. Adətən uşaqlıq və gənclik dövründə başlayır. İmmun sisteminin pankreasdakı beta hüceyrələrini məhv etməsi nəticəsində yaranır.
2-ci tip diabet
Ən çox yayılmış növüdür (diabet xəstələrinin 90%-i). İnsulin dirənci və insulin çatışmazlığı ilə xarakterizə olunur. Artıq çəki, hərəkətsizlik və irsi faktorlar əsas risk faktorlarıdır.
Gestasion diabet
Hamiləlik dövründə inkişaf edən diabet növüdür. Adətən doğuşdan sonra keçir, lakin 2-ci tip diabet riskini artırır.
Diabet simptomları
Diabetin əsas simptomları:
- Tez-tez sidik ifrazı
- Güclü susuzluq hissi
- Çəki itkisi
- Yorğunluq və zəiflik
- Yavaş yaxaların sağalması
- Toxluq hissi
- Görmə problemləri
Diabetin fəsadları
Müalicə olunmayan diabet ciddi fəsadlara səbəb ola bilər:
- Ürək-damar xəstəlikləri
- İnfarkt və insult
- Böyrək çatışmazlığı
- Görmə itkisi
- Ətrafların gangrenası
- Sinir sistemi pozulmaları
Diabetin diaqnozu və müalicəsi
Diabet diaqnozu üçün qan şəkəri testləri (acqarına qan şəkəri, HbA1c, oral qlükoza tolerans testi) istifadə olunur.
Müalicə yanaşması diabet növündən asılıdır:
- 1-ci tip: Insulin inyeksiyaları
- 2-ci tip: Pəhriz, idman, dərmanlar, insulin
- Qarşısının alınması: Sağlam qidalanma, fiziki aktivlik, çəki nəzarəti
Diabet şübhəniz varsa, vaxtında diaqnoz vacibdir.
